Tôi không bắt đầu với ý định xây một nền tảng. Tôi chỉ muốn thôi phải dựng lại cùng một file Excel.
Bạn biết cái vòng lặp đó. Điều khoản cần tra nằm ở trang 214 của một file PDF. Bảng tra cần dùng nằm trong cuốn sách trên bàn người khác. File Excel làm phép kiểm tra đó do một đồng nghiệp đã nghỉ việc hai năm trước dựng lên, và không ai chắc ô nào đang giữ cái giả thiết quan trọng nhất. Thế là bạn mở sáu tab, dựng lại một công thức đã dựng cả trăm lần, còn phần kỹ thuật thật sự - phán đoán, thứ bạn được đào tạo để làm - còn lại bao nhiêu thời gian thì làm bấy nhiêu.
Tôi làm như vậy thêm một lần nữa, và thấy đã đủ.
Thế là tôi viết một công cụ tính. Rồi thêm một cái nữa. Vài phép kiểm tra theo Eurocode, những phép cứ lặp đi lặp lại, làm một lần cho tử tế để không bao giờ phải dựng lại. Ban đầu nó chỉ là cách tôi tự giải quyết nỗi khó chịu của riêng mình.
Rồi những kỹ sư khác tìm thấy chúng.
Đó là bất ngờ đầu tiên, và nó lặng lẽ thay đổi bản chất của thứ tôi đang làm. Một công cụ bạn viết cho chính mình thì được phép là một hộp đen. Bạn biết bên trong có gì, biết mình đã giả thiết điều gì, biết chính xác chỗ nào không nên tin nó. Một công cụ mà người khác đưa thiết kế của họ chạy qua thì không được phép là hộp đen. Nó có nghĩa vụ giải thích.
Vì vậy tôi đặt ra một nguyên tắc, và nó được giữ từ đó đến nay: trình bày rõ cách tính. Không phải một dấu tích xanh. Mà là giả thiết, số hiệu điều khoản, các giá trị trung gian, và công thức đúng như cách tiêu chuẩn viết ra nó. Một kết quả bạn không bảo vệ được khi bị hỏi thì không phải là kết quả. Đó là một rủi ro có dấu tích xanh bên cạnh. Nếu CivilAxis báo một tiết diện đạt, nó sẽ nói vì sao đạt, điều khoản nào quy định như vậy, và nó đã giả thiết những gì để ra kết quả đó - để bạn có thể mở sách ra đối chiếu, và phản biện nếu bạn muốn.
Nguyên tắc đó rất tốn kém. Xây một công cụ trình bày được lập luận của nó chậm hơn nhiều so với một công cụ chỉ trả về con số. Nhưng đó cũng là lý do duy nhất khiến các công cụ này có giá trị. Trước khi một bộ tính được đưa lên, nó phải được đối chiếu với một ví dụ tính toán đã công bố: một tài liệu hướng dẫn của SCI, một bài trong giáo trình, hoặc ví dụ trong chính tiêu chuẩn. Nếu con số của tôi không khớp với họ, thì con số của tôi sai, và tôi phải đi tìm cho ra lý do. Những ngày hữu ích nhất của dự án này là những ngày một tài liệu thiết kế chứng minh rằng tôi đã sai.
Rồi đến bất ngờ thứ hai.
Tôi xây nó bằng tiếng Anh, và mặc định người đọc cũng sẽ là người nói tiếng Anh. Không phải vậy. Những kỹ sư quay lại thường xuyên nhất là người Việt, và đến hôm nay lượng truy cập vào các trang tiếng Việt cao gấp nhiều lần các trang tiếng Anh. Thế là nền tảng trở thành song ngữ thực sự, và TCVN trở thành một bộ tiêu chuẩn hạng nhất chứ không phải một bản dịch. TCVN 5574 không phải là Eurocode 2 viết bằng tiếng Việt. Đó là một bộ tiêu chuẩn khác với triết lý khác, nên nó xứng đáng có bộ tính riêng, được đối chiếu với chính những giáo trình mà kỹ sư Việt Nam học. Rồi đến AISC. Rồi một thư viện tiêu chuẩn tra cứu được. Rồi một trang riêng cho từng cỡ tiết diện thép. Rồi một AI thực sự đã đọc tiêu chuẩn và trích đúng điều khoản thay vì tự bịa ra một điều khoản nghe cho hợp lý.
Đến một lúc nào đó, nó không còn là một bộ công cụ tính nữa, mà đã thành một nền tảng.
Có một điều chưa bao giờ thay đổi: nền tảng vẫn miễn phí. Kiến thức kỹ thuật không nên nằm sau một giấy phép, và nghề này lớn hơn rất nhiều so với nhóm người có thể xin công ty trả tiền mua tài khoản. Sinh viên đang dùng nó để kiểm tra tiết diện. Kỹ sư tư vấn chạy deadline cũng vậy. Cả hai đều xứng đáng nhận được cùng một câu trả lời.
Tôi viết gì ở đây
Các bài viết cũng chính là ý tưởng đó ở một hình hài khác. Ví dụ tính toán chạy qua chính các bộ tính đã được kiểm chứng đứng sau các công cụ, nên những con số trên trang là số thật. Bài giải thích một điều khoản thực chất đang yêu cầu điều gì, và những gì thay đổi khi mang một phép kiểm tra từ Eurocode sang TCVN hay AISC. Tình huống công trình thật: nền đất bên dưới chúng, quyết định duy nhất đã cứu chúng, và phần vật lý suýt nữa đã đi theo hướng ngược lại. Cùng với ghi chú về những gì mới ở đây.
Bằng cả tiếng Anh và tiếng Việt, vì những kỹ sư đọc nó làm việc bằng cả hai thứ tiếng.
Làm việc tại Singapore. Vẫn đang xây tiếp, và vẫn đang tự đối chiếu con số của mình với sách.